Category: Uncategorized

  • Video demo: phản thực trong dự báo nguy cơ đái tháo đường

    Một video demo ngắn về công cụ giải thích phản thực cho bài toán dự báo nguy cơ đái tháo đường týp 2 vừa được đăng trên kênh của thầy GS.TS Đỗ Phúc (UIT):

    https://www.youtube.com/@phuco5778

    Video nói về cái gì

    Mô hình dự báo trả về một giá trị. Câu hỏi có ích hơn là: cần thay đổi tối thiểu những gì để mô hình thay đổi kết luận? Đó là câu hỏi mà giải thích phản thực trả lời, và cũng là nơi phát sinh một vấn đề ít được đề cập.

    Nếu không áp đặt bất kỳ ràng buộc lâm sàng nào, câu trả lời có thể đi ngược lại can thiệp. Trên hồ sơ dùng trong demo, hệ thống tìm ra một phương án rất gọn để hạ nguy cơ từ 0,706 xuống 0,170: ngừng đi xét nghiệm cholesterol. Về mặt số học thì hợp lệ. Về mặt lâm sàng thì vô nghĩa, vì mô hình đang khai thác hiệu ứng tiếp cận y tế chứ không phải một đường nhân quả.

    Video đi qua bốn chỗ:

    • Hồ sơ bệnh nhân là một dòng dữ liệu thật trong khảo sát BRFSS 2021 của Hoa Kỳ, không phải hồ sơ tự tạo
    • Năm lớp trong hệ phân loại hướng can thiệp, và ý nghĩa của việc gán lớp cho từng đặc trưng
    • Khuyến nghị sinh ra khi ràng buộc đã được cài thẳng vào thuật toán sinh, không phải lọc lại sau
    • Ba thuật toán tìm kiếm cho ba đáp án khác nhau trên cùng một bệnh nhân, trong đó một thuật toán không tìm được đáp án nào

    Video không có tiếng, phụ đề tiếng Việt nung sẵn trên hình, dài khoảng ba phút rưỡi.

    Tự thử

    Demo chạy trực tuyến tại cf.blog.gluco2.com. Toàn bộ số liệu trong video đều được tái lập ngay trên đó: hồ sơ mở sẵn, seed mặc định, công tắc ràng buộc bật/tắt được để ở hai chế độ.

    Mô hình là XGBoost được huấn luyện trên BRFSS 2021, AUC trên tập kiểm tra là 0,8233.

    Đọc kỹ hơn

    Bài báo gốc: https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2026.106555

    Mã nguồn: github.com/thieuanhvan/diabetes-xai-counterfactual

    Dữ liệu gốc: BRFSS 2021, CDC

    Đây là công cụ nghiên cứu, không phải tư vấn y tế. Không dùng để tự chẩn đoán hoặc tự thay đổi điều trị.

  • Gluco2: Xây dựng một cộng đồng dữ liệu tiểu đường tại Việt Nam

    Trạng thái: đang xây dựng. Chưa thu thập dữ liệu. Chưa mở đăng ký.

    Trang này ghi lại một dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị, để những ai quan tâm biết nó là gì và theo dõi khi dự án thực sự bắt đầu.


    Vấn đề

    Các mô hình học máy dự báo nguy cơ tiểu đường hiện nay chủ yếu được huấn luyện trên dữ liệu khảo sát từ nước ngoài. Chúng ta học được các quy luật thống kê của quần thể đó: thói quen ăn uống, cách tiếp cận dịch vụ y tế, cấu trúc thu nhập, tần suất khám sức khỏe định kỳ.

    Khi áp dụng cho người Việt Nam, những quy luật ấy không nhất thiết đúng.

    Vấn đề không nằm ở thuật toán. Nó nằm ở chỗ thiếu một nguồn dữ liệu đủ lớn, đủ dài theo thời gian, thu thập từ chính quần thể mà mô hình sẽ phục vụ.

    Gluco2 là gì

    Gluco2 là kế hoạch xây dựng một hạ tầng dữ liệu mở cho nghiên cứu tiểu đường tại Việt Nam, gồm ba phần:

    Một lược đồ dữ liệu thống nhất. Các bộ khảo sát sức khỏe lớn trên thế giới sử dụng các mã hóa khác nhau cho cùng một khái niệm. Phần này xây dựng một lược đồ chung để các bộ dữ liệu có thể so sánh và kết hợp với nhau, kèm theo mã nguồn mở để chuyển đổi.

    Một registry tình nguyện viên. Người tham gia tự nguyện đóng góp thông tin sức khỏe theo thời gian, có kiểm soát, phục vụ cho nghiên cứu phi lợi nhuận.

    Một nhóm nghiên cứu ứng dụng. Dùng dữ liệu đó để xây dựng và kiểm định các mô hình có thể giải thích được, thay vì các mô hình hộp đen không kiểm chứng được.

    Hiện tại chỉ phần thứ nhất đang được thực hiện.

    Đã có gì

    Một nghiên cứu đã được công bố. Bài báo giải thích phản thực trong dự báo nguy cơ mắc tiểu đường, đăng trên International Journal of Medical Informatics năm 2026.

    Nghiên cứu này chỉ ra một vấn đề cụ thể: khi hệ thống sinh khuyến nghị mà không có ràng buộc lâm sàng, nó có thể đưa ra lời khuyên phản y học, chẳng hạn đề xuất ngừng đi xét nghiệm định kỳ, chỉ vì trong dữ liệu, người hay đi khám thì hay được chẩn đoán. Bài báo đề xuất một cách mã hóa tri thức lâm sàng nhằm chặn nhóm khuyến nghị đó ngay từ khâu sinh.

    Công việc chuẩn hóa dữ liệu. Đang xây dựng lược đồ thống nhất cho các bộ khảo sát sức khỏe và đã được cấp quyền sử dụng bộ dữ liệu STEPS Việt Nam 2021 của Tổ chức Y tế Thế giới cho mục đích nghiên cứu phi lợi nhuận. Theo điều khoản của giấy phép, chỉ kết quả tổng hợp được công bố; dữ liệu gốc của từng người không được chia sẻ.

    Chưa có gì

    Nói rõ để không ai hiểu nhầm:

    • Chưa thu thập dữ liệu từ các tình nguyện viên. Không có ai trong registry vì registry chưa tồn tại.
    • Chưa có phê duyệt về đạo đức nghiên cứu. Không thể bắt đầu thu thập trước khi có.
    • Chưa có bộ dữ liệu tiểu đường Việt Nam do dự án tự thu thập.
    • Chưa mở đăng ký tham gia.

    Khi nào bắt đầu

    Giai đoạn thu thập dữ liệu dự kiến sẽ bắt đầu từ nửa cuối năm 2027.

    Mốc này phụ thuộc vào quy trình phê duyệt, không phụ thuộc vào ý định của dự án. Nếu chậm hơn, trang này sẽ được cập nhật.

    Nguyên tắc

    Những điều dự án cam kết ngay từ khi chưa có gì, vì cam kết sau khi đã có dữ liệu thì không còn giá trị:

    Tự nguyện và rút được. Người tham gia có thể dừng và yêu cầu xóa dữ liệu của mình bất cứ lúc nào.

    Phi lợi nhuận. Dữ liệu không bán, không chuyển cho bên thứ ba vì mục đích thương mại.

    Không công bố dữ liệu cá nhân. Chỉ công bố kết quả tổng hợp, lược đồ và mã nguồn.

    Không phải dịch vụ y tế. Dự án làm nghiên cứu. Các công cụ ở đây không chẩn đoán, không sàng lọc, không thay thế bác sĩ. Không dùng chúng để tự quyết định về sức khỏe của mình.

    Mở về phương pháp. Mã nguồn và cách xử lý dữ liệu được công khai để người khác có thể kiểm chứng và phản biện.

    Liên hệ

    Người thực hiện: Thiều Anh Vân, học viên cao học Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

    ORCID: 0009-0003-9637-0195

    Email dự án này: support@blog.gluco2.com

    Nếu bạn quan tâm tới dự án, dù với tư cách là người có thể tham gia sau này, người làm nghiên cứu, hay cán bộ y tế, hãy để lại liên hệ. Hiện chưa có gì để đăng ký, nhưng sẽ có thông báo khi bắt đầu.


    Cập nhật lần cuối: 20/07/2026.